Anamenü
  Konya
  İlçeler
  Firmalarımız
  Röportaj
  Eğitim
  Kültür Sanat
  Güncel
  Politika
  Ekonomi
  Dünya
  Tarih ve İnsan
  Gezi
  Spor
  Duyurular
  Okur Köşesi
  Künye
  İletişim
 News Arama

Gelişmiş Arama
 Anket
Sitemizin tasarımını nasıl buluyorsunuz?
Çok güzel
İdare eder
Kötü olmuş

Sonuçlar
 MB Döviz Kuru
Dolar Alış :
Dolar Satış :
Euro Alış :
Euro Satış :

 
Abdullah Fevzi Efendi
Çarşamba, 15 Nisan 2020 - (06:29)
Mehmet Ali Tekin

Geçen hafta, Abdullah Fevzi Efendi'nin Osmanlı Askeri ve cephelerle ilgili hatıralarından bahsettim. Müderris olması hasebiyle, askerden muaf olmasına rağmen, orduya katılarak; Çanakkale Cephesinde, Balkanlar'da, Kafkasya'da, Batı Cephesinde, Sina Cephesinde ve son olarak Kuzey Batı İran cephesinde, 10 yıla yakın askerlikten sonra; Hemedan şehrindeyken teskere alır. Irak üzerinden Anadolu'ya geçerek, Konya'ya gelir.

Konya'da kısa bir müddet kaldıktan sonra, Konya'da hayat şartlarının zorluğu ve annesi ve akrabalarını görmek maksadıyla, Bozkır'a Hocaköyü'ne (Üçpınar) gider. Abdullah Fevzi Efendi gelmeden bir süre önce, Bozkır Ayaklanmaları başlar. Sırıstad (Bozkır) ilçe merkezi ve köyler çalkalanmaktadır.

Hilafeti kaldırıp, yeni bir hükümet kurma çalışmalarını bertaraf ettirmek isteyen İstanbul hükümeti, tüm valiliklere bir emirname gönderir. Bu emir sonrasında Biga, Yozgat, Samsun, Rize, Bayburt gibi Anadolu'nun bir çok yerinde, olaylar vukua gelir.

Konya valisi Cemal Bey, bu emirnamayi ilçelere gönderir. Bozkır ahalisi de bunun üzerine, Kuvve-i Milliye güçlerine karşı çıkar ve ilçe yönetimini ele geçirir. Kuvve-i Milliye, Albay Ârif Bey'i olayları bastırması için görevlendirir. Arif Bey komutasındaki güçler, ayaklanmaya destek veren köyleri ele geçirir. Özellikle Avdan köyünü, yakıp yıkarlar ve olayları, kanlı bir şekilde bastırırlar.

Ankara Hükümeti, olayları tam kontrol altına almak ve otoritesini sağlamak için 29 Nisan 1920'de 'Hiyanet-i Vaataniyye' kanunu çıkarır. On dört maddeden oluşan kanun; saltanat ve hilâfet makamı ile ülkeyi, düşman istilâsından kurtarmak üzere kurulmuş bulunan Büyük Millet Meclisi’nin meşruiyetine karşı; her türlü sözlü, yazılı ve fiilî muhalefette bulunmayı, halkı isyana teşvik etmeyi; vatana ihanet sayıyor, bu suçları işleyenleri, idamla cezalandırılmalarını öngörüyordu. Davalar, âzami yirmi gün içinde karara bağlanacak ve cezalar meclisin onayından sonra, infaz edilecekti.

Ankara Hükümeti, çıkarılan kanunun istediği otoriteyi sağlamadığı kanaatine vararak, 11 Eylül 1920 tarihinde de Firariler Hakkında Kanun çıkarıldı. Bu kanunun birinci maddesi, Büyük Millet Meclisi üyelerinden oluşacak İstiklâl mahkemeleri kurma yetkisi veriyordu.

Konya İstiklâl Mahkemesi, 1 Ekim 1920’den 18 Şubat 1921’e kadar 3600 kişiyi yargıladı. 43 kişiyi idama, 105 kişiyi kalebend ve kürek cezasına, 2917 kişiyi de çeşitli cezalara mahkûm etti.

İdam cezası verilen ve hemen idam edilenler arasında Islâh-ı Medâris-i İslâmiye Medresesi'ni kurucularından Rıfat Efendi, Hafızzade Hacı Mustafa Efendi ve Meşrik-i İrfan gazetesi sahibi Mazlumzade Osman Efendi de vardı.

Abdullah Fevzi Efendi, Islâh-ı Medâris-i İslâmiye Medresesi müderrisi olması hasebiyle; Bozkır olaylarında medhaldâr olmakla itham edilerek; hakkında arama, tutuklama çıkarılır. Artık Abdullah Fevzi efendi için 'İbtila ve İhtifâ' kendisinin deyimiyle de 'Dağlar Misafirliği' yılları başlar.

'İbtila ve İhtifâ' Yılları

Bozkır Olayları'na karıştığı veya içinde bulunduğu iddiası, Abdullah Fevzi Efendi'ye büyük bir iftiradır. Bozkır Olayları, 1919 yılı Eylül Ekim aylarında vuku buluyor. Hocanın Hemedan'dan teskere alıp, Konya'ya ve oradan da Bozkır'a gelmesi ise olaylardan bir müddet sonradır. Olaylar başladığında Hoca, muhtemelen Irak üzerinden Anadolu'ya geçtiği günlere, denk gelmektedir.

Hoca, Bozkır, Hadim, Ermenek, Akşehir, Tuzlukçu bölgelerinde 8-10 yıla yakın kaçak hayatı yaşar, bu hayatını günlük tutarak kayda geçirir.

Günlükler, Konya Koyunoğlu Müze Kütüphanesi'ndedir.

'Fevzi Efendi Hoca' adıyla, Akşehir ve Tuzlukçu'da hocalık yapar. 1938 yılında çıkarılan genel aftan sonra, 1940 yılının başlarında; Vakıfar Genel Müdürülüğü’nde Vakıf Kayıtlar Müdürlüğü Arapça Mütercimi olarak çalışır.

1943 yılında açılan Konya merkez vaizlik sınavını kazanarak, Konya'da vaizlik yapmaya başlar. Bir hafta sonra da vefat eder.

"Bilirsiniz ki senelerce terk-i diyar ile tahsil-i ilme çalıştım. Siz vâlideynimi ancak 4-5 sene de bir görebildim. İkmâl-i tahsilden sonra da henüz memleketimize avdet etmeden, diyâr-ı gurbetten askere gittim. Çanakkale'de âteşler içinde bulundum. Sonra da Irak'ta, Bağdat çöllerinde muhârebe ettim. Daha sonra, İran Hemedân illerinde, askerlik ettim. Benim akrânım bir desise veya bir vesileye sarılarak, askerlikten kaldı. Ben buna tenezzül etmedim. Harb-i umûmî müddetince, bilâ fâsıla (aralıksız) askerlik ettim. Nihâyet ba'del mütareke (silah bırakma ve sulh anlaşması sonunda) Konya'da medreseme, âşiyâne-i irfânıma kavuştum. On beş senelik yâr-i enisim, kitaplarımı ziyaret ettikten sonra, muvakkaten buraya geldim. Dokuz senelik bir hasrete karşı, pederime kavuşamadım. İlâ rahmetillah gitmiş." *

*Bir Müderrisin Sürgün Yılları / Ali Osman Koçkuzu / İstanbul-2011 Sayfa: 98

[ Arşivle! ] [ Yazdır! ] [ Postala! ]

 

Yorum Ekle! Bulunan yorum sayısı: 0
Bu yazıya ilişkin yorum bulunamadı!
Yorum yazmak için tıklayın!

'Mehmet Ali Tekin'in Son 10 Yazısı
   Küresel Vahşiler Tepişiyor
   Irkçı Yaklaşım Hortluyor mu?
   Korona'dan Önce Korona'dan Sonra
   Siz Gerçekten Haddi Aştınız!
   Süt Tozu'nun KDV'si Çocuk Felci
   O Günler Unutulur mu?
   Plevne Kahramanı Gazi Osmanpaşa
   Geç Gelen Adalet En Büyük Haksızlıktır
   Virüsler Bitmez
   Ali Şükrü Bey'in Şehadeti

Yazarlar
Mahmut Toptaş
Müslüman İtalyan Kızın Hatırlattıkları
Mehmet Ali Tekin
Küresel Vahşiler Tepişiyor
Recep Öğütçü
Teşekkürü Hak Edenler
Alıntılar
Selehaddin E Çakırgil
İnqılabçıların da Basîreti Bağlanabilir..
Senai Demirci
Namazı ''satan'' Alışveriş Merkezleri
Haşmet Babaoğlu
Kemal Anadol ve geçmişi!
Selehattin Duman
İşin kolayına kaçacaksan bir Atatürk hikâyesi bul..

sitede
internet'te